Το αβγό του φιδιού

Ποτέ άλλοτε η Aκροδεξιά στη Γαλλία δεν είχε κερδίσει ένα τόσο υψηλό ποσοστό σε προεδρικές εκλογές (18%). Ποτέ άλλοτε η ...
Aκροδεξιά στην Ελλάδα δεν εμφάνιζε δημοσκοπικά μία τέτοια προοπτική κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης. Αλήθεια, πόσο κινδυνεύει η κοινωνία, σε περιόδους κρίσης, από την εκλογική διείσδυση δυνάμεων που αμφισβητούν και αντιπαλεύουν θεμελιώδεις αξίες της Δημοκρατίας; Η οικονομική κρίση και η κρίση του πολιτικού συστήματος αφήνουν χώρο για ανάπτυξη φαινομένων εκφασισμού της κοινωνίας;
Στη Γαλλία, η Μαρίν Λεπέν, υποψήφια του Κόμματος «Εθνικό Μέτωπο», επέτυχε να αξιοποιήσει την απογοήτευση των συντηρητικών ψηφοφόρων απέναντι στην πολιτική Σαρκοζί και να κινητοποιήσει ένα σημαντικό μέρος δυσαρεστημένων του ευρύτερου εκλογικού σώματος πάνω στο τρίπτυχο μετανάστευση-ανασφάλεια-έξοδος από το ευρώ. Η πολιτική επένδυση στην εθνική ταυτότητα επανέφερε στην επικαιρότητα το παλαιότερο σύνθημα του πατέρα της Ζαν Μαρί Λεπέν «Πρώτα οι Γάλλοι», αναπαλαίωσε εθνικιστικά σύνδρομα εναντίον του γερμανικού οικονομικού επεκτατισμού στην Ευρώπη και την υποταγή της Γαλλίας σε γερμανικά δημοσιονομικά προτάγματα, προέβαλε ένα λαϊκιστικό πολιτικό λόγο για την αύξηση της εγκληματικότητας και τη σύνδεσή της με την αντικανονική μετανάστευση και τέλος συνέδεσε τη φτώχεια και την οικονομική κρίση με την συμμετοχή της Γαλλίας στην ευρωζώνη.
Η εκμετάλλευση των διακυμάνσεων της εγκληματικότητας και της ανασφάλειας από την άκρα Dεξιά, η παράλληλη πλειοδοσία στην αυτή θεματική από τον απερχόμενο Πρόεδρο Ν. Σαρκοζί, καθώς και η αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητας των κατασταλτικών μέτρων που είχε ήδη λάβει η Kεντροδεξιά κυβέρνηση διαμόρφωσαν τελικά τις συνθήκες χειραγώγησης του εκλογικού σώματος, δίνοντας την ευκαιρία στην άκρα δεξιά να παρέμβει πολιτικά, προωθώντας ξεκάθαρα ξενοφοβικές, λαϊκιστικές και ακραία κατασταλτικές πολιτικές θέσεις και προτάσεις (μαζικές απελάσεις, δημιουργία στρατοπέδων συγκέντρωσης για τους αντικανονικούς μετανάστες, αυστηρές ποινές για τους ανήλικους παραβάτες, ποινικοποίηση συμπεριφορών κοινωνικής απειθαρχίας κλπ.). Η Μαρίν Λεπέν έχτισε την πολιτική της καμπάνια πάνω στις ρωγμές του δόγματος της «μηδενικής ανοχής» που διακήρυττε επί χρόνια ο Ν. Σαρκοζί, συνδέοντας την αντικανονική μετανάστευση με την αποτυχία της Ευρωπαϊκής πολιτικής και εξορκίζοντας το φάντασμα της Ελλάδας ως εξέλιξη και προοπτική της σοβούσας κρίσης στη Γαλλία. Συνέπεια της παραπάνω κατάστασης ήταν το γεγονός ότι σημαντικό ποσοστό του εκλογικού σώματος επέλεξε την τιμωρητική ψήφο απέναντι στα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα, μεταβάλλοντας την Μαρίν Λεπέν σε ρυθμιστή των προεδρικών εκλογών. Σίγουρα, το 18% των Γάλλων πολιτών δεν είναι ακροδεξιοί, ξενοφοβικοί ή φασίζοντες, αλλά η συγκυριακή συμπόρευσή τους με ένα ακροδεξιό, ξενοφοβικό και λαϊκιστικό πολιτικό σχηματισμό δημιουργεί νέες συνθήκες συντηρητικοποίησης του εκλογικού σώματος όχι μόνο για τις προεδρικές, αλλά και για τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές στη Γαλλία. Τα πολιτικά κόμματα του δημοκρατικού τόξου θα πρέπει, πλέον, να τους επαναπροσελκύσουν στις τάξεις τους, να τους πείσουν για την πολιτική τους φερεγγυότητα και παράλληλα να αντιμετωπίσουν μία πιθανή ανακατάταξη των πολιτικών δυνάμεων στο χώρο της δεξιάς, που θα είχε ως πιθανό αποτέλεσμα την κοινοβουλευτική ενίσχυση ενός ακραίου πόλου.
Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών και παρά τη διαφαινόμενη νίκη του σοσιαλιστή Φρ. Ολάντ, το πολιτικό σκηνικό της επόμενης μέρας στη Γαλλία δεν θα είναι πια το ίδιο. Η συντηρητική ριζοσπαστικοποίηση μέρους του εκλογικού σώματος και η επιλογή ψήφου με τις τιμωρητικό πρόσημο ενέχει μεγαλύτερους κινδύνους για τη Δημοκρατία σε σύγκριση με τους αυτούς που είναι υπαρκτοί, αλλά αντιμετωπίσιμοι και έχουν σχέση με τη δοκιμασία των ανοχών και των αντοχών της κοινωνίας. Η πολιτική επένδυση της ανασφάλειας και της ξενοφοβίας αποδεικνύεται ζημιογόνος επένδυση για τη Δημοκρατία και για την κοινωνία με κρίσιμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Αυτή η εξέλιξη πρέπει να οδηγήσει σε προβληματισμό την καθ’ημάς πολιτική τάξη, ιδιαίτερα σε σχέση με τη δημοσκοπική αποτύπωση της εκλογικής απήχησης ακροδεξιών πολιτικών μορφωμάτων με φασίζουσες και νεοναζιστικές αναφορές. Οι επιθέσεις εναντίον μεταναστών αλλά και Ελλήνων πολιτών σε υποβαθμισμένες συνοικίες, οι τραπουκισμοί εναντίον διαδηλωτών, οι πορείες με ναζιστικούς χαιρετισμούς, η εκλογή εκπροσώπων στο δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας το προηγούμενο διάστημα δεν στάθηκαν ικανές να αφυπνίσουν ούτε να κινητοποιήσουν το δημοκρατικό τόξο των πολιτικών δυνάμεων απέναντι σε αυτά τα φαινόμενα. Μετά την επίθεση εναντίον του βουλευτή Πέτρου Ευθυμίου, ίσως πολλοί να συνειδητοποίησαν -θέλω να πιστεύω ότι δεν θα είναι αργά- ότι σε τέτοιες ενέργειες υπάρχει σχέδιο, οργάνωση και συμβολισμός. Η αποδοκιμασία της επίθεσης δεν είναι αρκετή, χρειάζεται πολιτική αντιμετώπιση και δράση που δεν θα περιορίζεται στον ορίζοντα των εκλογών. Το αβγό του φιδιού επωάστηκε αργά και σταθερά από την αδράνεια των πολιτικών δυνάμεων και την χρόνια απουσία ουσιαστικής πολιτικής παρέμβασης στα μείζονα κοινωνικά προβλήματα όπως αυτά της κοινωνικής πολιτικής, της παιδείας, της υγείας της φτώχειας, της ασφάλειας και της μετανάστευσης. Η όξυνση αυτών των προβλημάτων και η αίσθηση μερίδας πολιτών ότι εγκαταλειφθήκαν από ένα πολιτικό σύστημα και μία πολιτική τάξη που τους θυμάται μόνο προεκλογικά οδηγούν σήμερα στα δημοσκοπικά ευρήματα.
Όποιοι πιστεύουν ότι το φαινόμενο είναι συγκυριακό λόγω της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, ας κοιτάξουν την εξέλιξη στη Γαλλία για να καταλάβουν ότι με πολιτικά μυωπικές αναλύσεις και μεγαλόστομους εξορκισμούς δεν ανατρέπονται πολιτικές καταστάσεις. Όποιοι διακηρύττουν σήμερα προεκλογικά ότι θα «επανακαταλάβουν» την πόλη και θα «καθαρίσουν» την Αθήνα από παράνομους μετανάστες, εγκληματίες, ναρκομανείς, καταληψίες και άστεγους σε λίγες μέρες ή και εβδομάδες κάνουν το ίδιο λάθος με τον Ν. Σαρκοζί, ο οποίος υποσχόταν να καθαρίσει τα «κοινωνικά αποβράσματα» και τους κάθε είδους παράνομους, επενδύοντας στο φόβο και στην ανασφάλεια των πολιτών. Τελικά, βρέθηκε ένας αυθεντικότερος μεταπράτης του φόβου και της ανασφάλειας και κέρδισε!
Η αλόγιστη πλειοδοσία κατασταλτικών αποχρώσεων και η απουσία πολιτικού σχεδίου με κοινωνικό περιεχόμενο οδηγεί στην έκρηξη των κοινωνικών προβλημάτων και στην πολιτική εκμετάλλευση της ανασφάλειας και των ανισοτήτων από τους εχθρούς της Δημοκρατίας. Είναι ευθύνη όλων μας να προστατέψουμε τη Δημοκρατία, προστατεύοντας τους πολίτες!

*O Θοδωρής Π. Παπαθεοδώρου είναι Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
http://www.aixmi.gr